Digitaal (gratis)

Hier vind je links naar bijvoorbeeld tijdschriften, brochures en boeken, maar ook documentaires, die je online kunt bekijken of gratis mag downloaden.

Bloeien: leven in aandacht voor ‘kracht-in-relatie’


foto © mariean schut

Artikel van Anne-Claire Mulder
Geschikt voor gebruik in gespreks/studiegroepen

Uit het artikel
Feministische theologen hebben nieuwe invullingen gegeven aan de verhouding tussen God en mens, transcendent en immanent, heilig en alledaags. Kenmerkend voor deze invullingen is de waardering van het concrete, materiële, weerbarstige, beweeglijke, alledaagse, lichamelijke; de aandacht voor het zintuiglijke en de aanraking en vooral voor het relationele. Dit hangt samen met een spiritualiteit die God en het goddelijke ervaart in het nabije en lichamelijke en daarom begint bij het lichaam in haar theologiseren.
... God niet als een persoon in de hemel, maar [...] als de kracht-in-relatie die tussen en onder ons aanwezig is. Deze kracht woont dus niet in één van ons, niemand heeft deze kracht in bezit, ze overstijgt het menselijke. Je zou deze kracht kunnen benoemen als een onzichtbare derde in relaties, als de kracht die aanzet om het goede te doen en op die manier god te doen. (Carter Heyward)
De kracht van dit Godsbeeld is dat het een voorstelling van God presenteert die heel lichamelijk, radicaal immanent is – kracht-in-relatie is zintuiglijk waarneembaar, voelbaar in het vlees als een aanraking – terwijl ook belangrijke kenmerken van de geest en de Geest bewaard zijn gebleven. Deze kracht onttrekt zich immers aan onze greep, ze overstijgt ons, is onzienlijke en on-eindig. Daarnaast is het ook een aantrekkelijk beeld omdat het (grammaticaal gesproken) noch mannelijk, noch vrouwelijk is. Het sluit ten slotte aan bij de bijbels-theologische opdracht om de naaste lief te hebben, en bij de gedachte dat je in de liefde voor de naaste God lief hebt.

Artikel downloaden

Een gedicht in theologisch perspectief waarnemen


foto © mariean schut

Anne-Claire Mulder bespreekt het gedicht 'Hemel' van de Poolse dichteres Wisława Szymborska (1923-2012), die in 1996 de Nobelprijs voor de literatuur won.
Geschikt voor gebruik in gespreks/studiegroepen.

HEMEL (1e couplet)

Hiermee had ik moeten beginnen: de hemel.
Een raam zonder vensterbank, kozijn of ruiten.
Een opening en niets daarbuiten,
maar wijd open.

Fragment uit het artikel
'Hemel' is het laatste woord van de eerste zin: 'Hiermee had ik moeten beginnen: de hemel'. Een ik-figuur neemt het woord en richt zich tot … ja, tot wie? Tot zichzelf in een monologue intérieur? Tot de lezer? Tot een gesprekspartner buiten de tekst? Onderwerp van een gesprek: waarmee te beginnen? De werkwoordsconstructie – had moeten beginnen – suggereert dat de ik-figuur al een keer begonnen is en tot het (zelf-)kritische inzicht is gekomen dat met iets anders moet worden begonnen. Waarmee de 'ik' eerder is begonnen blijft verborgen; waarom met 'de hemel' had moeten worden begonnen wordt pas in het laatste couplet duidelijk. De dichteres beschrijft de hemel vervolgens met behulp van paradoxen en tegenstellingen waardoor niet alleen de voorstellingen en associaties van de lezeres onder druk wordt gezet, maar vooral ook de verdeling in aarde en hemel waar ze in het laatste couplet over schrijft.

Artikel downloaden

Dialoog en ontmoeting beginnen met verwondering


foto © mariean schut

Artikel van Anne-Claire Mulder
Geschikt voor gebruik in gespreks/studiegroepen.

Fragment uit het artikel
Stel iemand ontmoet een ander, dan neemt hij of zij die ander waar: de ‘ik’ ziet, hoort, ruikt die ander – allemaal zintuiglijke impressies. Dit betekent dat het waarnemen van de ander degene die waarneemt raakt, dat deze aangeraakt wordt door de ander. Die aanraking door de ander, of beter dit aangeraakt worden door de waarneming van de ander, roept een reactie op. Deze reacties kunnen uiteenlopen van ingetogen tot exuberant, van afwijzing tot enthousiasme. Zou men al die emoties of reacties analyseren, dan zou men waarschijnlijk ontdekken dat er steeds een moment – hoe vluchtig ook – van verwondering of van onderbreking bij zat: een onderbreking in het benaderen van de ander, of dat nu een letterlijke of figuurlijke nadering is. De toenadering tot de ander wordt dus onderbroken, omdat ‘de ‘ik bevreemd wordt door de ander, omdat deze zich verbaast over de ander, omdat ze de ‘ik’ verrast, hij de ‘ik’ als wonderlijk voorkomt – als een wonder misschien? Al die woorden samen – bevreemding, verbazing, verrassing, wonderlijk, wonder – omschrijven wat de verwondering of het zich verwonderen inhoudt en ze geven aan waardoor iemand verwonderd wordt, namelijk door ‘het andere’, het ‘vreemde’, ‘het verrassende’ van de ander, door het verschil.

Artikel downloaden

Waardigheidsbekleedster als beeld van God


foto © mariean schut

Artikel van Anne-Claire Mulder
Geschikt voor gebruik in gespreks/studiegroepen.

Inleiding van het artikel
‘Zeven miljard waardigheidsbekleedsters en –bekleders bewonen de wereld’. Deze zin kwam ik een paar jaar geleden tegen in een tekst van de Zwitsers ethica en theologe Ina Praetorius. Bij het lezen van die zin kwam een kleine fontein aan beelden en associaties op gang. Ik dacht aan afbeeldingen van vrouwen en mannen die rechtop over straat gaan, aan oude mensen met gerimpelde gezichten, aan een afbeelding van een ontklede vrouw met littekens waar ooit haar borst zat, aan … Afbeeldingen dus van mensen die letterlijk haar en hun waarde en waardigheid dragen – zeven miljard individuen, onafhankelijk zelfs in opperste afhankelijkheid.
Mijn enthousiasme en gedachten over het begrip waardigheidsbekleedster wil ik in deze tekst toelichten. Ik leg allereerst een verband tussen dit begrip en de discussie over menselijke waardigheid. Vervolgens plaats ik het begrip waardigheidsbekleedster in de context van het denken over vrouwelijke subjectiviteit. Aanhakend bij Luce Irigaray’s stelling dat vrouwen een vrouwelijke voorstelling van God nodig hebben om een subject te worden – vrij, autonoom en soeverein - zal ik betogen dat (een) voorstelling(en) van God-Zij één van de voorwaarden is waaronder een vrouw ‘ik, vrouw, ben een waardigheidsbekleedster’ zal kunnen zeggen.

Artikel downloaden

Over armoede - uitgave van Andante (Engels)

Van 2 tot 5 oktober 2014 kwamen meer dan 50 leidsters van de lidorganisaties van Andante, de Europese Alliantie van Katholieke Vrouwenorganisaties, bij elkaar in Riga voor een conferentie over armoede en de achtergronden daarvan in de verschillende Europese landen. In de Nieuwsbrief van Andante van november 2014 wordt het thema Armoede van veel kanten belicht. In het Engels.

Lees de Nieuwsbrief hier.

Gewoon goddelijk - inaugurele rede Heleen Zorgdrager

Met haar rede, "Gewoon goddelijk - theosis als oecumenisch zoekontwerp voor een inclusief denken over verlossing," aanvaardde prof. dr. Heleen Zorgdrager op 30 oktober j.l. haar ambt als persoonlijk hoogleraar voor de leerstoel Systematische Theologie met bijzonder aandacht voor genderstudies. De middag trok veel bezoekers en ook in de media werd er veel aandacht aan besteed, met name aan de stelling dat sekseverandering ook in de doopakte van de PKN doorgevoerd moet kunnen worden. Lees de rede hier.

Seksuele taboes binnen de kerk aan de kaak gesteld

In Oikos Nieuws van juni 2014 op pagina 8 en 9 Onorthodoxe pioniers binnen de kerk, een artikel over Afrikaanse religieuze leiders die tijdens de wereldraad van kerken in Busan de gelegenheid aangrepen om seksuele taboes binnen de kerk aan de kaak te stellen. Dominee Phumzile Mabizela heeft hiv. Ze hield een vlammend betoog voor meer openheid over seksualiteit binnen de kerk. Dominee Nyambura Njoroge stelt dat juist de combinatie van vrouwen en seks binnen de kerk een moeilijk thema is. Toen de hiv/aidsproblematiek in 1980 haar tol begon te eisen, was het haar gauw duidelijk dat daar alleen iets aan te doen was door over seksualiteit en de positie van vrouwen te praten. 'De positie van de vrouw binnen religie is vaak ondergeschikt. Daar moeten we vanaf. Juist de kerk moet voorop lopen in educatie over verantwoordelijke en gezonde seksualiteit.'

Zie ook
Een open gesprek over seksualiteit en religie? Ja, dat kan! op blz. 4 en 5
'Mij snoeren ze niet de mond' Hiv-positieve moslima Faghmeda Miller is strijdlustig op blz. 6 en 7

Lees Oikos Nieuws hier.

Een nieuwe kijk op religie en vrouwelijk leiderschap

Verschenen in de InfoReeks van de Nederlandse VrouwenRaad: Een nieuwe kijk op religie en vrouwelijk leiderschap

In deze uitgave, die door de NVR op initiatief van en in samenwerking met het Platform Vrouwen & Duurzame Vrede is tot stand gebracht,  vertellen vrouwen hoe zij door hun religie geïnspireerd worden in hun leiderschap. Uit alle grote religies komen vrouwen aan ’t woord. Het tijdschrift werd juni 2014 meegestuurd met de papieren Nieuwsbrief van de Vrouwensynode en is ook online te lezen.

Nieuwsbrief Unie Nederlandse Katholieke Vrouwenbeweging

Nieuwsbrief Augustus 2014 met onder andere

Verslag studiedag Armoede? - Hoezo? Twee vraagtekens in de titel. Nederland is een rijk land; waarom dan aandacht voor armoede? Maar uit de inleidingen op deze dag blijkt armoede de laatste jaren van gedaante veranderd te zijn. En onder de ‘nieuwe armen’ zijn vrouwen oververtegenwoordigd...
Interview met de nieuwe voorzitter Karine Pluymaekers

Matriarchy in Minoan Crete - dissertatie

Matriarchy in Minoan Crete: A perspective from archaeomythology and modern matriarchal studies
by Cichon, Joan Marie, Ph.D., California Institute of Integral Studies, 2013

Proefschrift over matriarchaat in het Minoïsche Kreta. Het gehele proefschrift is te downloaden via PQDT Open (zie rechtsboven op de pagina).

Anneleen Decoene in Woord & Dienst

Anneleen Decoene - foto Trees van MontfoortNaar aanleiding van haar lezing tijdens onze synodedag van 8 maart j.l. werd Anneleen Decoene door Inger van Nes geïnterviewd voor Woord & Dienst over waarom feministische theologie voor haar van levensbelang is. Lees het inspirerende artikel hier.

Friesch Dagblad interviewt voorzitter Jasja Nottelman

Nottelman constateert dat er in veel kerken "best een heleboel is verbeterd” de afgelopen decennia. "Er is meer aandacht voor inclusief taalgebruik in de kerk, waarbij dus niet alleen mannen worden aangesproken. Ook zijn er veel meer vrouwelijke predikanten. Zij brengen mee dat er op een andere manier wordt getheologiseerd, en op een andere manier pastoraat wordt gedaan."

Nottelman wordt wel "een beetje moe” van de term feminisering van de kerk. "De vrouw is voor wat betreft de protestantse kerken nog maar net honderd jaar in het ambt. Voor ruim tweeduizend jaar christendom vind ik honderd jaar peanuts. En het is nog lang niet gewoon, het is hier en daar zelfs uiterst moeizaam en er moet er nog veel verworven worden. En dan hebben we het nog niet eens over de Rooms-Katholieke Kerk."

Lees hier het hele artikel

documentaire over SGP-vrouw

Op het Nederlands Filmfestival is de documentaire 'Houdt God van vrouwen?' in première gegaan. Een indrukwekkende documentaire, over een vrouw uit Rouveen en haar strijd om mee te mogen spreken in de kerk en in de SGP. Subplot is haar omgang met haar homoseksuele zoon, wiens huwelijk ze niet heeft bijgewoond, maar die hier in de documentaire met haar praat en haar (weer) nader komt.